«دولت الكترونيك محقق نمي‌شود، مگر درصورتي‌كه شهروند الكترونيك داشته باشيم.»



اين شعار سرآغاز طرحي است كه با هدف قرار دادن كوچك‌ترين رده سني دانش‌آموزان به منظور تربيت شهروندان الكترونيك منجر به تأسيس اولين دبستان الكترونيكي كشور شده است.
دبستان پيشتازان كامپيوتر ايران (پكا) در قالب طرحي با همين نام، روز چهارشنبه در منطقه 4آموزش و پرورش رسما افتتاح شد. پيش از اين، با توليد محتواي الكترونيكي تعدادي از كتاب‌هاي درسي در مقاطع مختلف تحصيلي و همكاري با حدود 50 مدرسه در كشور، طرح پكا آغاز شده‌بود.
استفاده از ICT در آموزش دروس در اين مدارس به همراه آموزش مهارت‌هاي كامپيوتري به دانش‌آموزان از برنامه‌هايي است كه در اين طرح مورد نظر قرار مي‌گيرد.

فناوري اطلاعات در هزاره سوم
هزاره سوم را هزاره مهارت‌ها ناميده‌اند.گفته مي‌شود تا چند سال ديگر كساني را بي‌سواد مي‌گويند كه با كامپيوتر و زبان‌هاي بين‌المللي آشنايي نداشته باشند.
چنين تغييراتي باعث شده تا سامانه آموزشي هم در بسياري از كشور‌ها متحول شود. استفاده از فناوري‌ها و ابزار نوين در آموزش، به كار‌گيري كامپيوتر و استفاده از شبكه اينترنت و ديگر فناوري‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي از جمله اين تحولات است.
اين امر تا آنجا پيش رفته كه در كشور‌هايي چون آمريكا استفاده دانش‌آموزان از لپ‌تاپ در كلاس‌هاي درس پديده‌اي عادي است و استفاده از ابزار‌هاي سنتي نوشتن كم‌كم به فراموشي سپرده مي‌شود.

چندي پيش يك مدرسه‌ آمريكايي تمامي‌كاغذ و كتاب‌ها را كنار گذاشت و با اين استدلال كه هر دانش آموز 500 دلار جهت خريد كتاب‌هاي خود هزينه مي‌كند اما با 800 دلار صاحب يك لپ‌تاپ مي‌شود كه جايگزين كتاب‌هايشان مي‌شود و لابراتور‌هاي رايانه‌اي مدرسه نيز از كار حذف مي‌شوند، لپ‌تاپ‌هاي دانش‌آموزان را جايگزين كتاب و دفتر‌هاي كاغذي كرد.
چنين تغييراتي نه تنها در كشورهاي آمريكايي و اروپايي، بلكه در كشورهاي آسيايي چون فيليپين، مالزي، امارات و همچنين كشور‌هاي آفريقايي در شرف وقوع است.
تأسيس مدارس هوشمند در امارات و مالزي و دستور وزير آموزش فيليپين مبني بر بررسي اينكه كدام يك از تجهيزات ICT در مدارس بازدهي بهتري دارند، در قالب برنامه آموزش فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در تمامي مدارس اين كشور از 2سال پيش شاهدي بر اين مدعاست.
توسعه‌ مدارس الكترونيك آفريقا (NEPAD) نيز در راستاي همين رويكرد انجام مي‌شود. در اين طرح كه اولين مرحله آن در 20 كشور از جمله آفريقاي‌جنوبي، موزامبيك، اتيوپي، موريتاني، اوگاندا، مالي و كامرون به اجرا در مي‌آيد، مجهز كردن تمامي ‌مدارس ابتدايي و راهنمايي آفريقا به رايانه، راديو و تلويزيون، تلفن و فكس، دوربين‌هاي ديجيتال و ارتباط دهي آنها به اينترنت، در دستور كار قرار دارد.
اما در كشور ما با وجود تمام محدوديت‌هاي زير‌ساختي، محروم بودن بسياري از مدارس از سايت‌هاي كامپيوتري و همچنين عدم دسترسي بسياري از دانش‌آموزان به اينترنت چه در مدرسه و چه در منازل، تجهيز مدارس به تعداد قابل قبولي رايانه و همچنين اتصال آن‌ها به شبكه اينترنت چند‌سالي است كه در دستور كار مسئولان آموزش و پرورش قرار گرفته است.
فتتاح چندين دبيرستان هوشمند در استان‌هاي تهران، كرمان، مازندران، لرستان و يزد را شايد بتوان جدي‌ترين حركتي دانست كه در راستاي استفاده از فناوري اطلاعات در آموزش دانش‌آموزان در چند سال اخير شكل گرفته است.

پيشتازان كامپيوتر در ايران

آموزش كامپيوتر به همراه آموزش به وسيله كامپيوتر هدفي است كه در پيش دبستان و دبستان پيشتازان كامپيوتر ايران (پكا) دنبال مي‌شود.
لي معصومي‌ مدير اجرايي اين دبستان در اين زمينه به همشهري مي‌گويد: در بسياري از مدارس آموزش كامپيوتر سليقه‌اي است، اما مجتمع فني تهران از سال 82 در قالب طرح پكا آموزش كامپيوتر و همچنين آموزش دروس با استفاده از كامپيوتر در مدارس را آغاز كرد.
به گفته مهندس معصومي در اين طرح كه در بيش از 50 مدرسه در مقاطع مختلف تحصيلي اجرا شده است، محتواي بسياري از دروس به صورت الكترونيكي درآمده و به صورت CD در اختيار دانش‌آموزان قرار گرفته است.
تجهيز سايت‌هاي كامپيوتري مدارس، ايجاد شبكه و استفاده از تجهيزات صوتي و تصويري و نرم‌افزار‌هاي آموزشي در تدريس برخي دروس از ديگر مواردي است كه در اين طرح اجرا شده است.
تفكر مديران برخي مدارس كه IT را امري لوكس تلقي مي‌كنند از يك سو و عدم‌وجود پتانسيل و زير‌ساخت‌هاي لازم در برخي مدارس ديگر موجب آن شد تا طرح پكا در مدارس بسياري با استقبال مواجه نشود .
به اين ترتيب 130 دانش‌آموز اين مدرسه علاوه بر آموزش سرفصل‌هاي مصوب آموزش و پرورش، 2 جلسه در هفته را در سايت‌هاي كامپيوتر مدرسه مي‌گذرانند تا از آموزش‌هاي لازم بهره‌مند شوند.
تدريس دروس به شيوه فعال، استفاده از نرم‌افزار‌هاي آموزشي، ويدئو پروژكتور و همچنين فيلمبرداري از تمام ساعات كلاس به منظور استفاده دانش‌آموزان از تدريس معلم در هر زمان ديگر از ديگر مزاياي اين مدرسه است.
مهندس قريشي، مدير اين مدرسه در اين زمينه مي‌گويد: ما محتواي الكترونيكي دروس و همچنين فيلم آموزش معلمان در كلاس‌ها را به شيوه‌هايي چون قرار دادن اين موارد روي پرتال مدرسه روي شبكه اينترنت در اختيار دانش‌آموزان‌مان قرار مي‌دهيم تا آموزش بچه‌ها محدود به ساعات مدرسه نشود.
به گفته وي برگزاري آزمون‌هاي آن‌لاين، امكان پي‌گيري پيشرفت دانش‌آموزان از سوي والدين به وسيله همين پرتال، استفاده از نرم‌افزار مدرسه مجازي به منظور آموزش بچه‌ها از ديگر امكانات اين مدرسه است.
مسلما استفاده از چنين شيوه‌هايي در آموزش علاوه بر عمق بخشيدن به مسائل، جذابيت درس خواندن را براي كودكان دو چندان مي‌كند.
اما بايد ديد در عمل دانش‌آموزان كلاس چهارم و پنجم دبستان كه سال‌هاي پيش با شيوه معمول درس خوانده‌اند و سال‌هاي بعد را نيز بايد در مدارس عادي بگذرانند از اين شيوه آموزش چه بهره‌اي مي‌برند.
براي عقب نماندن از قافله جهاني و نهادينه كردن مفاهيمي چون تجارت الكترونيك، دولت الكترونيك، شهروند الكترونيك و در نهايت جامعه الكترونيك، تأسيس دبستان پيشتازان كامپيوتر ايران يك قدم مثبت است؛ اما اين اولين قدم است و براي رسيدن به منزل مقصود گام‌هاي زيادي فاصله داريم.